Geutelingen



Afstand tot de winkel: 13,5 km

Uniek streekproduct met traditie
Overal in ons land zijn er worsten, bier, koekjes, sausen, gebak, … erkend als Streekproduct. Maar Geutelingen, die worden sinds mensenheugnis enkel en alleen gebakken in de Vlaamse Ardennen.
Naar de oorsprong van de “gegoten ovenkoek” is het eerder gissen. Er is een overlevering die het ontstaan verklaart in de 16de eeuw. Toen de Nederlanden bezet werden door de Spanjaarden, waren er ook in onze streek troepen van Alva gekazerneerd. Na verloop van tijd geraakten die door hun voorraad maïs heen, zodat die hun befaamde 'tortilla's’ niet meer konden bereiden. De legeraanvoerders gaven aan onze lokale bevolking bevel om met tarwebloem iets te maken dat min of meer op tortilla's leek. De geuteling was geboren!
Het is een leuk verhaal, maar culinair-historisch rammelt deze verklaring stevig, de Spanjaarden aten immers geen maïstortilla's (maar ei-tortilla) en trachtten de uitvinders ervan, hun kolonie Mexico, jarenlang te overtuigen het gerecht aan te passen met uit Spanje geîmporteerde tarwe.
Wat wel zo goed als zeker is, is dat de wintermaanden en het boerenleven in onze regio bepalend zijn geweest in het ontstaan van de geuteling. Begin februari konden boerenknechten de hoeve waar ze werkten (de grootste werkgever van het dorp vaak)  inruilen voor een andere en dat ging vaak gepaard met een feestelijke avond, met pannenhoeken of haardkoeken, aan de bakoven die zowat elke hoeve rijk was.
Ook in Zwalm, Horebeke en Maarkedal werden in de wintermaanden geutelingen of haardkoeken gegoten…
Kort voor WOII raakten de geutelingen in de vergeethoek.

Elst, Geutelingendorp tegen tandpijn
In Elst werden altijd een pak meer geutelingen gebakken dan in de omliggende dorpen. Dat was te wijten aan de patroonheilige van het dorp. De Elstenaars trachtten een centje bij te verdienen door geutelingen te bakken voor de pelgrims die bij de Heilige Apollonia hun tandpijn kwamen afsmeken. Al snel werd verteld dat je een heel jaar van tandpijn gevrijwaard zou zijn door in Elst in een hete geuteling te bijten.
En zo werd Elst het middelpunt van de geutelingentraditie.

De zondag na 9 februari
Op de feestdag van de Heilige Apollonia, op 9 februari,  brachten de Elstenaars het deeg naar de dichtstbijzijnde boer die een oven bezat en die bakte er geutelingen van.
Die geutelingen werden dan de zondag na 9 februari opgewarmd en met de ganse familie opgegeten tijdens ‘kermis ’t Elst’, een dag uit dankbaarheid voor de ‘welvaart’ die Apollonia het dorp toebracht.
Maar zoals vele gebruiken en cultureel erfgoed deemsterde de pelgrimmage in Elst naar de achtergrond en raakten ook hier de geutelingen in de vergetelhoek.

De herontdekking van de Geuteling
Daar kwam verandering in toen in de jaren ’70 leden van de KSA van Elst weer geutelingen begonnen te bakken om hun kas te spijzen. En zo werd in 1981 het geutelingencomité opgericht, onder meer door Johan De Koekelaere, de slagerszoon van het dorp.  
In 1995 werden de geutelingen opgenomen in de lijst van unieke streekspecialiteiten in Europa. En in 2017 werd de geuteling officieel erkend als Belgisch streekproduct. Ondertussen heeft Elst ook een ovenmuseum, een geutelingenroute, geutelingenfeesten (op de eerste zondag na 9 februari).

Werden geutelingen vroeger enkel gebakken in de maand februari, dan is door de steeds groter wordende vraag in de overige koude maanden van het jaar Pieter De Koekelaere, de zoon van Johan, gestart met de eerste geutelingenbakkerij: Geutelingen De Koekelaere. Deze geutelingen zijn volgens de inmiddels eeuwenoude traditie gebakken.

Hoe wordt een geuteling gemaakt?
Geutelingen bak je door een “geute” vloeibaar deeg op een hete vloer van een oven te gieten. Het deeg blaast helemaal op en bakt goudbruin op hoge temperatuur. Vervolgens worden ze op roosters gekoeld; langzaam ontsnapt de stoom en krijgt de geuteling zijn platte vorm en malse, sponzige structuur. Wanneer men aan tafel gaat, wordt hij dan opnieuw opgewarmd in een pan of oven, gesmeerd met boter en bestrooid met kandijsuiker. Eigenlijk is de geuteling een stevige pannenkoek, op basis van een eenvoudig gistdeeg, gebakken in een oven. Een snuifje zout en kaneel in het deeg zorgen voor extra smaak.
Dankzij Geutelingen De Koekelaere kan iedereen nu in een wip dit fantastische, artisanale product op tafel toveren. Eventjes in de microgolf of kort aanbakken in een al dan niet beboterde koekenpan en je krijgt alleen maar blije gezichtjes aan tafel.

 

Bronnen: © 2022 Geutelingencomité Elst vzw, Geutelingenfeesten.be & streekproduct.be



Contactgegevens
Boerkoos
info@boerkoos.be

Klik hier om alle producten van Geutelingen in de webshop te bekijken


Geutelingen

Geutelingen

Enkele producten


< Terug naar het overzicht van onze producenten